{"id":338,"date":"2024-05-07T18:41:04","date_gmt":"2024-05-07T17:41:04","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatokiemdziecka.pl\/?p=338"},"modified":"2024-05-07T20:09:20","modified_gmt":"2024-05-07T19:09:20","slug":"zmysl-dotyku-i-jego-znaczenie-w-rozwoju-dziecka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatokiemdziecka.pl\/index.php\/2024\/05\/07\/zmysl-dotyku-i-jego-znaczenie-w-rozwoju-dziecka\/","title":{"rendered":"Zmys\u0142 dotyku i jego znaczenie w rozwoju dziecka…"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n

„Istniej\u0105 dwa rodzaje dotyku, kt\u00f3re pami\u0119ta si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie: pierwszy raz, kiedy ukochana osoba mu\u015bnie twoj\u0105 d\u0142o\u0144, i ten, kiedy twoje nowo narodzone dziecko chwyci ci\u0119 za palec. W obu przypadkach jeste\u015bcie ze sob\u0105 zwi\u0105zani ju\u017c na wieczno\u015b\u0107.<\/em>„<\/p>\nAlyson Richman<\/strong><\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Niezaprzeczalna prawda jest taka, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci uwielbia by\u0107 trzymana na r\u0119kach, tulona, ko\u0142ysana…Kiedy maluch przychodzi na \u015bwiat jego zmys\u0142 dotyku nie jest jeszcze w pe\u0142ni ukszta\u0142towany i musi przeby\u0107 d\u0142ug\u0105 drog\u0119, zanim zacznie rozr\u00f3\u017cnia\u0107 wszystkie rodzaje wra\u017ce\u0144 dotykowych oraz posi\u0105dzie umiej\u0119tno\u015b\u0107 okre\u015blenia, gdzie dok\u0142adnie zosta\u0142o dotkni\u0119te. Jednak dzi\u0119ki rozwojowi uk\u0142adu czuciowego, odbiera ono wra\u017cenia dotykowe lepiej, ni\u017c wzrokowe, s\u0142uchowe czy smakowe.<\/p>\n\n\n\n

Odczuwanie dotyku sk\u0142ada si\u0119 z czterech r\u00f3\u017cnych zdolno\u015bci czuciowych. Gdy dotykamy czego\u015b lub co\u015b dotyka nas, mamy do czynienia z wra\u017ceniem sk\u00f3rnym- powierzchniowym. W ten spos\u00f3b odczuwamy, \u017ce nasza sk\u00f3ra ma kontakt z inn\u0105 istota lub przedmiotem.<\/p>\n\n\n\n

Kolejne jest odczuwanie temperatury, b\u00f3lu i propriocepcja ( czucie g\u0142\u0119bokie- czucie pozycji i ruch\u00f3w naszego cia\u0142a ). Dotyk, ciep\u0142o , zimno i b\u00f3l zaczynaj\u0105 si\u0119 w sk\u00f3rze poprzez dzia\u0142anie specjalnych receptor\u00f3w wychwytuj\u0105cych poszczeg\u00f3lne rodzaje bod\u017ac\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Propriocepcja natomiast opiera si\u0119 na informacjach dostarczanych przez receptory, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 w sk\u00f3rze, mi\u0119\u015bniach i stawach, dzi\u0119ki czemu pozwala m\u00f3zgowi orientowa\u0107 si\u0119 w jakiej pozycji znajduj\u0105 si\u0119 w danej chwili nasze ko\u0144czyny.<\/p>\n\n\n\n

Nasze cia\u0142a zosta\u0142y tak zaprogramowane, aby w pewnych obszarach utworzy\u0107 wi\u0119cej receptor\u00f3w. Dlatego np. w koniuszkach palc\u00f3w, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 bardziej wra\u017cliwe, aby mog\u0142y wykonywa\u0107 wszystkie subtelne i skomplikowane zadania znajduje si\u0119 ich wi\u0119cej. Z do\u015bwiadcze\u0144 wynika, \u017ce w kszta\u0142towaniu si\u0119 czucia dotyku, wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 wszystkie wra\u017cenia dotykowe, kt\u00f3rych do\u015bwiadcza dziecko w \u0142onie matki. Podstawowa mapa cia\u0142a, o ile nie zostanie uszkodzona podczas narodzin, b\u0119dzie si\u0119 dalej rozwija\u0107 razem ze zdobywanymi przez nas do\u015bwiadczeniami i umiej\u0119tno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n

Jak i kiedy rozwija si\u0119 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na dotyk ?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zmys\u0142 dotyku rozwija si\u0119 jako pierwszy. Z bada\u0144 wynika, \u017ce ju\u017c 5,5 tygodnia po zap\u0142odnieniu zarodek czuje, z czasem ta wra\u017cliwo\u015b\u0107 na dotyk rozszerza si\u0119 w szybkim tempie na ca\u0142e cia\u0142o. W 10 tygodniu obejmuje ona brod\u0119, powieki i r\u0119ce oraz nogi. w 12 tygodniu na dotyk reaguje ju\u017c prawie ca\u0142a powierzchnia cia\u0142a. Jedyn\u0105 powierzchni\u0105 niewra\u017cliw\u0105 zostaje wierzch i ty\u0142 g\u0142\u00f3wki z racji na ich p\u00f3\u017aniejszy udzia\u0142 i odkszta\u0142canie si\u0119 podczas porodu i przeciskania si\u0119 przez kana\u0142 rodny matki.<\/p>\n\n\n\n

Mimo, \u017ce p\u0142\u00f3d bardzo wcze\u015bnie reaguje na dotyk, dalekie jest to od \u015bwiadomego doznawania bod\u017ac\u00f3w czuciowych przez osob\u0119 doros\u0142\u0105. Wcze\u015bnie pojawiaj\u0105 si\u0119 proste odruchy bezwarunkowe takie jak cofni\u0119cie g\u0142owy czy ko\u0144czyn pod wp\u0142ywem dotyku. Natomiast w trzecim trymestrze ci\u0105\u017cy, mo\u017cliwe jest ju\u017c powstanie bardziej z\u0142o\u017conych reakcji bezwarunkowych, np. odwracanie przez dziecko g\u0142\u00f3wki z otwieraniem ust w stron\u0119 sk\u0105d poczu\u0142o lekkie mu\u015bni\u0119cie policzka.<\/p>\n\n\n\n

W drugiej po\u0142owie ci\u0105\u017cy dziecko jest na tyle ruchliwe, wierci si\u0119 i kopie, dotyka swojej twarzy i n\u00f3\u017cek, obraca si\u0119, uderzaj\u0105c co chwil\u0119 w otaczaj\u0105ce \u015bciany macicy. W ten spos\u00f3b dostarcza sobie mn\u00f3stwo bod\u017ac\u00f3w somatosensorycznych.<\/p>\n\n\n\n

Zmys\u0142 dotyku w chwili narodzin jest jeszcze daleki od dojrza\u0142o\u015bci. W dniu pierwszych urodzin dziecko, opracowuje informacje dotykowe czterokrotnie szybciej, ni\u017c w chwili narodzin. Szybko\u015b\u0107 ta podwoi si\u0119 zanim dziecko sko\u0144czy 6 lat i stanie si\u0119 zbli\u017cona do tej jaka wyst\u0119puje u doros\u0142ego cz\u0142owieka. Z up\u0142ywem czasu dziecko coraz lepiej odczuwa i okre\u015bla miejsca oraz si\u0142\u0119 dotyku.<\/p>\n\n\n\n

Co czuj\u0105 niemowl\u0119ta ?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dzieci najlepiej czuj\u0105 ustami. Wra\u017cliwo\u015b\u0107 na dotyk rozwija si\u0119 od strony g\u0142owy do czubk\u00f3w palc\u00f3w u st\u00f3p. Pierwszym obszarem najwi\u0119kszej wra\u017cliwo\u015bci s\u0105 w\u0142a\u015bnie usta, kt\u00f3re badaj\u0105 wszystko co maluch do nich wk\u0142ada. Niemowl\u0119ta nie tylko potrafi\u0105 wykrywa\u0107 ustami r\u00f3\u017cne kszta\u0142ty, ale tak\u017ce tworz\u0105 sobie ich obrazy umys\u0142owe, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 im po\u0142\u0105czy\u0107 wra\u017cenia dotykowe ze wzrokowymi. R\u0105czki noworodka, nie s\u0105 tak czu\u0142e i i zdolne jak usta. Malutkie dzieci chwytaj\u0105 r\u0105czkami r\u00f3\u017cne przedmioty, ale ostatecznie i tak dok\u0142adnie badaj\u0105 je ustami. W 10 tygodni po przyj\u015bciu na \u015bwiat maluch potrafi ju\u017c rozpoznawa\u0107 dotykiem r\u0105czek przedmioty, ale dopiero maj\u0105c mniej wi\u0119cej p\u00f3\u0142tora roku, b\u0119dzie umia\u0142 rozr\u00f3\u017cnia\u0107 przedmioty o bardzo delikatnych r\u00f3\u017cnicach.<\/p>\n\n\n\n

Niemowl\u0119ta s\u0142abo sobie radz\u0105 z dok\u0142adnym rozr\u00f3\u017cnianiem przedmiot\u00f3w zar\u00f3wno praw\u0105 jak i lew\u0105 r\u0119k\u0105, jednak pod koniec drugiego roku \u017cycia radz\u0105 sobie z tym nieco lepiej lew\u0105 r\u0105czk\u0105. Do wykorzystywania informacji o kszta\u0142tach i w\u0142a\u015bciwo\u015bciach przestrzennych, wykorzystujemy zwykle praw\u0105 p\u00f3\u0142kul\u0119 m\u00f3zgow\u0105 czyli lew\u0105 r\u0119k\u0119. Noworodki p\u0142ci \u017ce\u0144skiej s\u0105 zwykle bardziej wra\u017cliwe na dotyk ni\u017c m\u0119skiej.<\/p>\n\n\n\n

Wra\u017cliwo\u015b\u0107 na b\u00f3l…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Noworodek ma zdolno\u015b\u0107 odczuwania b\u00f3lu. Razem z innymi rodzajami dotyku, b\u00f3l jest jednym z bardziej dojrza\u0142ych dozna\u0144. Wra\u017cliwo\u015b\u0107 na b\u00f3l pojawia si\u0119 prawdopodobnie na pocz\u0105tku trzeciego trymestru ci\u0105\u017cy. P\u0142acz wywo\u0142any b\u00f3lem, jest silniejszy i ma wy\u017csz\u0105 tonacj\u0119, ni\u017c ten wywo\u0142any g\u0142odem czy innymi nieprzyjemnymi doznaniami. Na twarzy pojawia si\u0119 wtedy charakterystyczny grymas, cia\u0142ko si\u0119 pr\u0119\u017cy , oddech i rytm serca przyspieszaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Reakcja na b\u00f3l w pierwszym roku \u017cycia zmieni si\u0119 bardzo nieznacznie, za to bardzo poprawi si\u0119 zdolno\u015b\u0107 umiejscawiania bolesnych bod\u017ac\u00f3w. U niemowl\u0105t, tak jak i u doros\u0142ych wra\u017cliwo\u015b\u0107 na b\u00f3l nie jest sta\u0142a, ale zmienia si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od stanu pobudzenia, g\u0142odu albo zm\u0119czenia. Gdy niemowl\u0119ta s\u0105 g\u0142odne, zm\u0119czone , pobudzone, reaguj\u0105 na b\u00f3l mocniej, ni\u017c gdy \u015bpi\u0105 lub s\u0105 czym\u015b zaj\u0119te. Reakcje niemowl\u0105t na b\u00f3l zmniejsza przystawienie do piersi, branie na r\u0119ce, ko\u0142ysanie, g\u0142askanie i \u0142askotanie.<\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c dzieci bardzo wcze\u015bnie zaczynaj\u0105 odczuwa\u0107 b\u00f3l, brakuje im tak zwanego „psychologicznego” sk\u0142adnika b\u00f3lu, czyli inaczej wiedzy o tym, \u017ce cierpi\u0105. Niemowl\u0119tom brakuje \u015bwiadomej pami\u0119ci, a zatem nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y przypomnie\u0107 sobie przykrych dozna\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Umys\u0142 ma ogromny wp\u0142yw na nasze odczuwanie b\u00f3lu. Zdolno\u015b\u0107 przewidywania bolesnego do\u015bwiadczenia pojawi si\u0119 dopiero w okolicy drugiego roku \u017cycia ( to w\u0142a\u015bnie wtedy dzieci zaczynaj\u0105 p\u0142aka\u0107 na widok strzykawki). Mimo, \u017ce niemowl\u0119ta, nie zapami\u0119tuj\u0105 \u015bwiadomie wra\u017cenia b\u00f3lu , powtarzaj\u0105ce si\u0119 doznania wywo\u0142uj\u0105ce b\u00f3l, mog\u0105 wywrze\u0107 na ich psychik\u0119 wp\u0142yw na poziomie pod\u015bwiadomym. Wra\u017cenie b\u00f3lowe mog\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107 na dalszy rozw\u00f3j wra\u017cliwo\u015bci i reakcji motorycznych na b\u00f3l. Bolesne do\u015bwiadczenia mog\u0105 ukszta\u0142towa\u0107 pewien wz\u00f3r nie\u015bwiadomego reagowania emocjonalnego.<\/p>\n\n\n\n

Wra\u017cliwo\u015b\u0107 na temperatur\u0119…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Noworodek nie potrafi regulowa\u0107 temperatury cia\u0142a tak dobrze jak jego rodzice. Nie radzi sobie zbyt dobrze z wi\u0119kszymi skokami temperatury. Noworodki ze wzgl\u0119du na mniejsz\u0105 ilo\u015b\u0107 t\u0142uszczu, wi\u0119kszy stosunek powierzchni cia\u0142a do masy, nie wyst\u0119powanie dr\u017cenia przy och\u0142odzeniu si\u0119 czy brak obfitego wydzielania potu przy przegrzaniu, nie s\u0105 w stanie utrzyma\u0107 r\u00f3wnowagi cieplnej w bardzo niskich oraz bardzo wysokich temperaturach. Mog\u0105 jednak reagowa\u0107 na zmienn\u0105 temperatur\u0119 otoczenia poprzez zmian\u0119 aktywno\u015bci. Gdy jest ch\u0142odno niemowl\u0119 cz\u0119\u015bciej si\u0119 budzi i wi\u0119cej si\u0119 rusza, kiedy jest mu ciep\u0142o \u015bpi wi\u0119cej, wyci\u0105gaj\u0105c r\u0105czki i n\u00f3\u017cki , aby pozby\u0107 si\u0119 nadmiaru ciep\u0142a. Nawet jednodniowe noworodki potrafi\u0105 odr\u00f3\u017cni\u0107 bod\u017ace zimne od ciep\u0142ych. Oko\u0142o sz\u00f3stego miesi\u0105ca \u017cycia niemowl\u0119 potrafi na podstawie temperatury odr\u00f3\u017cni\u0107 dwa przedmioty identyczne pod innymi wzgl\u0119dami. Zatem do\u015b\u0107 szybko wykorzystuj\u0105 temperatur\u0119 do odr\u00f3\u017cniania przedmiot\u00f3w w otaczaj\u0105cym je \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n

Co daje dotyk we wczesnym okresie rozwoju?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zmys\u0142 dotyku zapewnia du\u017co lepszy dost\u0119p do poznawania fascynuj\u0105cego \u015bwiata, ni\u017c inne zmys\u0142y. Jest niezb\u0119dny dla prawid\u0142owego rozwoju zdolno\u015bci czuciowych i ruchowych dziecka, ale ma tez ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j fizyczny, samopoczucie, zdolno\u015bci poznawcze, a nawet og\u00f3lne zdrowie, z powodu oddzia\u0142ywania na uk\u0142ad odporno\u015bciowy.<\/p>\n\n\n\n

Dotyk pe\u0142ni ogromn\u0105 rol\u0119 w rozwoju psychicznym. Kontakt przez dotyk jest tym co daje poczucie bezpiecze\u0144stwa, uspokaja i wi\u0105\u017ce z matk\u0105. Ma te\u017c ogromne znaczenie w nawi\u0105zywaniu i podtrzymywaniu wi\u0119zi spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n

Kontakt fizyczny jest zatem niezb\u0119dnym sk\u0142adnikiem prawid\u0142owego rozwoju dziecka !!!<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Masowanie noworodk\u00f3w i niemowl\u0105t ma zbawienny wp\u0142yw, przyspiesza rozw\u00f3j samego zmys\u0142u dotyku. Regularnie stosowany masa\u017c wp\u0142ywa korzystnie na rozw\u00f3j zdolno\u015bci poznawczych dzieci. Po\u017cytki p\u0142yn\u0105ce z masa\u017cu nie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 na niemowl\u0119ctwie. Wp\u0142ywa on korzystnie na stan zdrowia dzieci z r\u00f3\u017cnymi schorzeniami. Dzieci, kt\u00f3re s\u0105 przez rodzic\u00f3w masowane codziennie odczuwaj\u0105 mniejszy niepok\u00f3j i stres, maj\u0105 lepszy nastr\u00f3j, lepiej \u015bpi\u0105 i s\u0105 bardziej uwa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n

Dzieci rozkwitaj\u0105 dzi\u0119ki dotykowi i kontaktowi fizycznemu z doros\u0142ym, zw\u0142aszcza w pierwszych miesi\u0105cach \u017cycia. Dzieci w wieku od jednego do trzech miesi\u0119cy, kt\u00f3re s\u0105 noszone w chustach zapewniaj\u0105c bliski kontakt rodzica przez kilka godzin dziennie, mniej p\u0142acz\u0105 ni\u017c inne. Wa\u017cny jest czas po\u015bwi\u0119cony na dotykanie dziecka, a nie do ko\u0144ca to czy jest masowane, noszone, g\u0142askane czy hu\u015btane.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c najbardziej warto\u015bciowe, zw\u0142aszcza w pierwszym okresie \u017cycia naszych pociech (od narodzin przez kolejne etapy) jest okazywanie blisko\u015bci, poprzez r\u00f3\u017cne formy dotyku. Sp\u0119dzanie czasu przytulaj\u0105c si\u0119 sk\u00f3ra do sk\u00f3ry, noszenie w chu\u015bcie czy nosidle ( w odpowiednim wieku), masowanie czy forma zabawy wspieraj\u0105cej rozw\u00f3j ruchowy, to okazanie w najbardziej buduj\u0105cy spos\u00f3b naszej mi\u0142o\u015bci i czu\u0142o\u015bci. Ma dobroczynny wp\u0142yw i na cia\u0142o i na psyche, dlatego nigdy o tym nie zapominajmy i nie szcz\u0119d\u017amy sobie chwil blisko\u015bci z naszymi dzie\u0107mi. Powy\u017cszy wpis powsta\u0142 na podstawie ksi\u0105\u017cki „Co tam si\u0119 dzieje? Jak rozwija si\u0119 m\u00f3zg i umys\u0142 w pierwszych pi\u0119ciu latach \u017cycia.” <\/em>Lise Eliot<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Do przeczytania, <\/p>\n\n\n\n

Julia<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„Istniej\u0105 dwa rodzaje dotyku, kt\u00f3re pami\u0119ta si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie: pierwszy raz, kiedy ukochana osoba mu\u015bnie twoj\u0105 d\u0142o\u0144, i ten, kiedy twoje nowo narodzone dziecko chwyci ci\u0119 za palec. W obu przypadkach jeste\u015bcie ze sob\u0105 zwi\u0105zani ju\u017c na wieczno\u015b\u0107.„ Alyson Richman Niezaprzeczalna prawda jest taka, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci uwielbia by\u0107 trzymana na r\u0119kach, tulona, ko\u0142ysana…Kiedy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-338","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-maluszkowe-abc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatokiemdziecka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatokiemdziecka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatokiemdziecka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatokiemdziecka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatokiemdziecka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=338"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/swiatokiemdziecka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/338\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":354,"href":"https:\/\/swiatokiemdziecka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/338\/revisions\/354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatokiemdziecka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatokiemdziecka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatokiemdziecka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}